071115_Migranten verrast door verschillen tussen stelsels voor sociale zekerheid

Migranten verrast door verschillen tussen stelsels voor sociale zekerheid

15-11-2007

Mensen die van het ene naar het andere land migreren, kunnen door financiële problemen worden verrast. Dat komt door verschillen tussen nationale stelsels van sociale zekerheid. Regelingen voor bijvoorbeeld pensioen of arbeidsongeschiktheid zijn in verschillende landen ongelijk, niet goed op elkaar afgestemd, en dan ook nog eens technisch geformuleerd. Migranten kunnen daarvan de dupe worden. Dat blijkt uit een analyse van de Sociale Verzekeringsbank. De SVB biedt Nederlandse migranten de helpende hand.

Niet of dubbel verzekerd

Er zijn geen twee landen – ook niet binnen Europa – waar de sociale zekerheid op precies dezelfde manier is geregeld. Integendeel: er bestaat een wirwar aan stelsels, waardoor sommige migranten buiten hun eigen schuld nergens verzekerd zijn tegen arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Zij kunnen in grote financiële problemen komen als ze hun baan verliezen. Het tegenovergestelde is ook mogelijk: mensen zijn dubbel of zelfs driedubbel verzekerd zonder dat te willen. Ze hebben daar niets aan, maar betalen er wel voor.

Andere problemen

Sommige landen geven alleen een uitkering aan personen met de nationaliteit van dat land. Het probleem daarvan is dat migranten in die landen dus niet in aanmerking komen voor een uitkering. Verder kan het gebeuren dat migranten in hun nieuwe land geen recht hebben op een uitkering terwijl ze die wel kregen in het land van herkomst. Zij worden ermee geconfronteerd dat een uitkering soms niet mag worden meegenomen naar het migratieland. Een laatste probleem is dat migranten vaak een versnipperde verzekeringsloopbaan opbouwen als ze in verschillende landen werken. Tegen het einde van hun loopbaan voldoen ze in geen van de landen waar ze hebben gewerkt, aan de vereiste minimale duur van een verzekering. Ook dan lopen ze een uitkering mis, terwijl ze wel de hele tijd premies hebben afgedragen.

Verschillen

De oorzaak van het probleem lijkt te liggen in de verschillen tussen de regelingen. Maar harmonisatie van de regelingen (invoeren van gelijke stelsels) in bijvoorbeeld alle EU-landen is problematisch: de stelsels zijn diep verankerd, omdat ze samenhangen met de focus van de maatschappij waarin ze zijn opgebouwd. Wel wordt er door coördinatie voor gezorgd dat minder mensen tussen wal en schip zullen vallen. Dat is al een groot winstpunt. Maar een neveneffect van die inspanning is dat de regels nog ingewikkelder worden.

Onbegrijpelijk

Het regelen van de eigen sociale zekerheid wordt door veel mensen gezien als een eigen verantwoordelijkheid. Maar de teksten over hun rechten en plichten zijn in de loop van de tijd enorm ingewikkeld geworden. Het gaat om juridische teksten, die vaak nog veel moeilijker leesbaar zijn dan de polisvoorwaarden bij een zorgverzekering.

Dit is zomaar een formulering waar de migrant wijs uit zal moeten worden om zijn rechten/plichten te begrijpen: 6. Een tijdvak van volledige werkloosheid tijdens hetwelk de werknemer uitkeringen ontvangt volgens de bepalingen van artikel 71, lid 1, onder a), ii), of onder b), ii), eerste zin, wordt door het bevoegde orgaan van de Lid-Staat op het grondgebied waarvan de werknemer woont, in aanmerking genomen overeenkomstig de door dit orgaan toegepaste wettelijke regeling, alsof deze wettelijke regeling tijdens zijn laatste beroepswerkzaamheden op hem van toepassing was.?Indien dit orgaan een wettelijke regeling toepast waarin is bepaald dat voor rekening van een werkloze bijdragen of premies worden ingehouden om de kosten van de pensioenen bij ouderdom en overlijden te dekken, is het genoemde orgaan gemachtigd deze inhoudingen te verrichten in overeenstemming met de bepalingen van zijn wettelijke regeling.?Indien het tijdvak van volledige werkloosheid in het land waar de betrokkene woont, slechts in aanmerking kan worden genomen indien de tijdvakken van premiebetalingen in dat zelfde land zijn vervuld, wordt geacht aan deze voorwaarde te zijn voldaan indien de tijdvakken van premiebetalingen in een andere Lid-Staat zijn vervuld.

Hulp

De Sociale Verzekeringsbank heeft veel klanten onder de (aspirant-)migranten en helpt voorkomen dat ze in het oerwoud van regels verstrikt raken. Vóór de migratie kan de SVB advies op maat geven, op basis van de individuele situatie van de migrant. Daarnaast werkte de SVB onder meer mee aan de totstandkoming van de website www.vertreknaarhetbuitenland.overheid.nl, waar aanstaande migranten op basis van hun eigen situatie kunnen opzoeken van welke instanties ze informatie nodig zullen hebben.

Onderzoek en conferentie

Deze analyse is een deel van een uitgebreide studie die is gedaan naar migranten en sociale zekerheid. In de studie wordt ook aandacht besteed aan de informatievoorziening en de beleving van de migrant zelf. Deze studie wordt in zijn geheel gepresenteerd tijdens de SVB conferentie op 19 november.

Kennisbank	Pers
Nieuws Pers Cijfers Jaarverslag Onderzoeken Beleidsregels Wetteksten Externe links Conferentie	Migranten verrast door verschillen tussen stelsels voor sociale zekerheid 15-11-2007 Mensen die van het ene naar het andere land migreren, kunnen door financiële problemen worden verrast. Dat komt door verschillen tussen nationale stelsels van sociale zekerheid. Regelingen voor bijvoorbeeld pensioen of arbeidsongeschiktheid zijn in verschillende landen ongelijk, niet goed op elkaar afgestemd, en dan ook nog eens technisch geformuleerd. Migranten kunnen daarvan de dupe worden. Dat blijkt uit een analyse van de Sociale Verzekeringsbank. De SVB biedt Nederlandse migranten de helpende hand. Niet of dubbel verzekerd Er zijn geen twee landen – ook niet binnen Europa – waar de sociale zekerheid op precies dezelfde manier is geregeld. Integendeel: er bestaat een wirwar aan stelsels, waardoor sommige migranten buiten hun eigen schuld nergens verzekerd zijn tegen arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Zij kunnen in grote financiële problemen komen als ze hun baan verliezen. Het tegenovergestelde is ook mogelijk: mensen zijn dubbel of zelfs driedubbel verzekerd zonder dat te willen. Ze hebben daar niets aan, maar betalen er wel voor. Andere problemen Sommige landen geven alleen een uitkering aan personen met de nationaliteit van dat land. Het probleem daarvan is dat migranten in die landen dus niet in aanmerking komen voor een uitkering. Verder kan het gebeuren dat migranten in hun nieuwe land geen recht hebben op een uitkering terwijl ze die wel kregen in het land van herkomst. Zij worden ermee geconfronteerd dat een uitkering soms niet mag worden meegenomen naar het migratieland. Een laatste probleem is dat migranten vaak een versnipperde verzekeringsloopbaan opbouwen als ze in verschillende landen werken. Tegen het einde van hun loopbaan voldoen ze in geen van de landen waar ze hebben gewerkt, aan de vereiste minimale duur van een verzekering. Ook dan lopen ze een uitkering mis, terwijl ze wel de hele tijd premies hebben afgedragen. Verschillen De oorzaak van het probleem lijkt te liggen in de verschillen tussen de regelingen. Maar harmonisatie van de regelingen (invoeren van gelijke stelsels) in bijvoorbeeld alle EU-landen is problematisch: de stelsels zijn diep verankerd, omdat ze samenhangen met de focus van de maatschappij waarin ze zijn opgebouwd. Wel wordt er door coördinatie voor gezorgd dat minder mensen tussen wal en schip zullen vallen. Dat is al een groot winstpunt. Maar een neveneffect van die inspanning is dat de regels nog ingewikkelder worden. Onbegrijpelijk Het regelen van de eigen sociale zekerheid wordt door veel mensen gezien als een eigen verantwoordelijkheid. Maar de teksten over hun rechten en plichten zijn in de loop van de tijd enorm ingewikkeld geworden. Het gaat om juridische teksten, die vaak nog veel moeilijker leesbaar zijn dan de polisvoorwaarden bij een zorgverzekering. Dit is zomaar een formulering waar de migrant wijs uit zal moeten worden om zijn rechten/plichten te begrijpen: 6. Een tijdvak van volledige werkloosheid tijdens hetwelk de werknemer uitkeringen ontvangt volgens de bepalingen van artikel 71, lid 1, onder a), ii), of onder b), ii), eerste zin, wordt door het bevoegde orgaan van de Lid-Staat op het grondgebied waarvan de werknemer woont, in aanmerking genomen overeenkomstig de door dit orgaan toegepaste wettelijke regeling, alsof deze wettelijke regeling tijdens zijn laatste beroepswerkzaamheden op hem van toepassing was.?Indien dit orgaan een wettelijke regeling toepast waarin is bepaald dat voor rekening van een werkloze bijdragen of premies worden ingehouden om de kosten van de pensioenen bij ouderdom en overlijden te dekken, is het genoemde orgaan gemachtigd deze inhoudingen te verrichten in overeenstemming met de bepalingen van zijn wettelijke regeling.?Indien het tijdvak van volledige werkloosheid in het land waar de betrokkene woont, slechts in aanmerking kan worden genomen indien de tijdvakken van premiebetalingen in dat zelfde land zijn vervuld, wordt geacht aan deze voorwaarde te zijn voldaan indien de tijdvakken van premiebetalingen in een andere Lid-Staat zijn vervuld. Hulp De Sociale Verzekeringsbank heeft veel klanten onder de (aspirant-)migranten en helpt voorkomen dat ze in het oerwoud van regels verstrikt raken. Vóór de migratie kan de SVB advies op maat geven, op basis van de individuele situatie van de migrant. Daarnaast werkte de SVB onder meer mee aan de totstandkoming van de website www.vertreknaarhetbuitenland.overheid.nl, waar aanstaande migranten op basis van hun eigen situatie kunnen opzoeken van welke instanties ze informatie nodig zullen hebben. Onderzoek en conferentie Deze analyse is een deel van een uitgebreide studie die is gedaan naar migranten en sociale zekerheid. In de studie wordt ook aandacht besteed aan de informatievoorziening en de beleving van de migrant zelf. Deze studie wordt in zijn geheel gepresenteerd tijdens de SVB conferentie op 19 november.