Onverschilligheid rond migratie leidt tot teleurstelling in sociale zekerheid
16-11-2007
Mensen die naar een ander land verhuizen staan nauwelijks stil bij financiële problemen waar ze in het buitenland tegenaan kunnen lopen. Ze zouden zich meer moeten bezighouden met de verschillen tussen stelsels van sociale zekerheid, en zich beter moeten oriënteren op zaken als kinderbijslag, ouderdomspensioen en zorgverzekeringen. Anders kan het buitenlandse avontuur op een teleurstelling uitdraaien. Dat blijkt uit onderzoek van de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
Wel nagedacht over de nieuwe cultuur, niet over het geld
De SVB vroeg migranten naar aspecten die een rol hebben gespeeld bij hun beslissing om naar een ander land te gaan. Daarbij bleek dat ongeveer tweederde de sociale zekerheid in het nieuwe land niet had vergeleken met die in het vorige woonland. Migranten vinden zaken als kinderbijslag onbelangrijk, ook de emigranten in de leeftijd tot 65 jaar (bij wie dus wel een goede kans bestaat dat ze jongere kinderen hebben). Zelfs over de mogelijkheid om het Nederlandse ouderdomspensioen in het buitenland te ontvangen maakt slechts een minderheid van de 65-plussers zich druk. Aspecten die zwaarder meetellen bij de migratiebeslissing zijn de nieuwe woonomgeving, de wens van de partner, toekomstperspectieven en de cultuur.
Motieven van nieuwkomers
Immigranten laten hun keuze om naar Nederland te komen vooral bepalen door hun toekomstperspectief en de kwaliteit van de gezondheidszorg. Ook de wens van de partner werd in de enquête vaak genoemd. Immigranten jonger dan 65 maken zich veel minder druk over hun nieuwe woonomgeving dan immigranten boven die leeftijd: voor de werkende generatie komt de omgeving op de vijfde plek op het prioriteitenlijstje, voor de oudere op plek twee.
Verschillen
De verschillen tussen nationale stelsels voor sociale zekerheid zijn groot. Voor migranten kan dat behoorlijke consequenties hebben. Zo moeten ze soms dubbel of driedubbel premie betalen voor sociale verzekeringen, terwijl ze in andere gevallen juist buiten hun schuld onverzekerd zijn. Dat kan verregaande financiële consequenties voor ze hebben, en leidt in een aantal gevallen zelfs tot spijt over de beslissing om te migreren.
Migranten verwachten vooruit te gaan op die aspecten die zij belangrijk vinden, zoals de leefomgeving, de cultuur in het nieuwe land en de toekomstperspectieven. Maar vooral voor emigranten die nog geen 65 jaar oud zijn en remigranten pakt de realiteit op het gebied van de sociale zekerheid ongunstig uit. Ondervraagden liepen – eenmaal gemigreerd – aan tegen gevolgen voor ziektekosten en pensioenen. Veel migranten kwamen er na hun vertrek achter dat ze een gat hebben in de opbouw van hun pensioen.
Teleurgesteld
Echt teleurgesteld is ongeveer één op de tien remigranten. Dat zijn mensen die vanuit hun geboorteland naar Nederland zijn gekomen, hier jarenlang hebben gewoond en gewerkt, en daarna weer zijn teruggekeerd naar hun geboorteland. Zij hoopten in hun geboorteland een betere gezondheidszorg te vinden, hogere vergoedingen daarvoor en gunstiger socialezekerheidsuitkeringen. In de praktijk pakt dit voor een derde van de remigranten juist ongunstiger uit. Van deze groep zegt ruim veertig procent dat ze niet verhuisd zouden zijn als ze dit vooraf hadden geweten.
Van de migranten die erop achteruit gingen (ongeveer eenderde van de ondervraagde emigranten, een zesde van de immigranten en ruim een kwart van de remigranten), geeft ongeveer twee op de vijf aan dat ze graag voorzorgsmaatregelen hadden getroffen, als ze de consequenties vooraf hadden overzien. Overigens heeft een deel van de migranten wel maatregelen getroffen en zo negatieve gevolgen beperkt.
Onderzoek en conferentie
Dit onderzoek is een deel van een uitgebreide studie die is gedaan naar migranten en sociale zekerheid. Hierin wordt ook aandacht besteed aan de informatievoorziening, de juridische achtergronden en feiten en cijfers rond migratie.
Nieuws
Cijfers
Naar onderzoeksdossier migratie en sociale zekerheid